Co to jest grafika artystyczna?
Grafika (gr. grapho- piszę, rysuję) w plastyce to nie tylko aktualnie dobrze znana grafika komputerowa / projektowa, ale także artystyczna (inaczej zwana: warsztatową lub szlachetną). Oczywiście pod tym hasłem mieści się wiele technik i gatunków tej sztuki, ale czym jest ogólnie? Grafika artystyczna jest dziedziną sztuki, która dzięki zastosowaniu matrycy pozwala na wielokrotne powielanie dzieła (wyjątek monotypia). W zależności od techniki ilość powielonych identycznych rysunków może się znacznie różnić, np. z monotypii uzyskamy 1 pracę, a z sitodruku czy litografii kilkadziesiąt.
Jakie są rodzaje grafiki warsztatowej?
Tak jak wyżej wspominaliśmy grafika warsztatowa to przede wszystkim matryca, która może być wykonana z różnych materiałów, np. drewna, metali, plexi. Bardzo często nazwy technik pochodzą od nazw materiałów matryc.
Podstawowe techniki rozróżnia się na rodzaj matrycy oraz procesu drukowania.
Druk wypukły- materiał drukujący jest wypukły, farbą pokrywamy wypukłe części matrycy.
Rodzaje:
- linoryt (linoleum)
- drzeworyt (drzewo)
- gipsoryt (gips)
Druk wklęsły- materiał drukujący jest wypukły, farbą pokrywamy zagłębienia w matrycy
Rodzaje:
Techniki suche - do stworzenia rysunku wymagają matrycy i narzędzia rytowniczego
- miedzioryt (miedź)
- suchoryt (płyta metalowa)
- pleksoryt (plexi)
Techniki trawione - do powstania grafiki wymagają kwasu, który trawi nasz rysunek, dzięki czemu możemy drukować nasze odbitki
- akwaforta (płyta tytan/cynk lub miedź)
- akwatinta (płyta tytan/cynk)
- mezzotinta (miedź)
Druk płaski- matryca jest płaska, a nakładamy farbę zazwyczaj poprzez odpowiednie natłuszczenie rysunku
- litografia (kamień litograficzny)
- algrafia (płyta aluminiowa)
Druk sitowy- czyli sitodruk (serigrafia) matryca jest jak sitko, to co białe jest "zalepione", a nasz rysunek ma otwarte oczka, przez które przechodzi farba.
Grafiki w historii i znaczenie
Początki i rozwój grafiki przypada na XII wiek oraz wynalezienie druku przez Gutenberga. Razem z rozwojem drukarni, rozwijała się także grafika oraz jej doskonalsze techniki.
Dawniej bardzo często grafikę warsztatową uprawiali złotnicy, dzięki swoim narzędziom oraz wyjątkowej precyzji. Grafika w średniowieczu to w dużym stopniu ilustracje książkowe lub karty do gry. Późniejsza litografia natomiast za sprawą Lautreca stała się formą przekazu i reklamy.
Przez wiele lat grafika warsztatowa przez swoje powielanie była traktowana jako sztuka niższa, ba często ową sztuką nie była w ogóle zwana. Między innymi w XIX w. liczne piękne grafiki chińskie służyły jako opakowanie eksportowanej ceramiki czy herbaty. Między innymi właśnie papirusowe opakowania stały się inspiracją to późniejszej secesji czy art nouveu.
Grafika dzisiaj
We współczesnym świecie plakaty litograficzne zastąpiły druki cyfrowe, a jedynie nieliczni decydują się na reklamę poprzez druk artystyczny jak, np. (sitodruk). Dzisiaj grafika warsztatowa to nie przekaz, ale przede wszystkim sztuka, która jest coraz bardziej uznawana. Techniki te wymagają warsztatu artysty w ręku, ale także w pracowni - warsztat wymaga szerokiego wyposażenia. Poza tym techniki graficzne przez wiele lat były uznawane za bardzo toksyczne, ale dzisiejsi producenci oferują przyjazne dla środowiska farby czy media.
Pomimo tego, że grafika wydaje się skomplikowanym procesem, to wiele technik na mniejsza skalę jesteśmy w stanie wykonać w zaciszu domowym, a o tym już wkrótce.
W dużym skrócie tak wygląda grafika artystyczna… Każda technika natomiast jest mniej lub bardziej różniąca się od drugiej, więc wymaga to osobnego wpisu. Dajcie znać jakie techniki Was najbardziej interesują?
Adam Kosik pisarz
fajne co najmniej wiem czego mam się uczyć na sprawdzian